Antalya'da iş yapan pek çok işletmenin ortak sorunu talep eksikliği değil, talebin dağılımı. Yılın bir bölümünde yetişemediğiniz siparişler, başka bir bölümünde sessizliğe dönüşüyor. Fiziksel mağazada bu döngü kabullenilmiş bir gerçek; online tarafta ise yönetilebilir bir değişken hâline geliyor.
Bu rehber, talebin sezonluk dalgalandığı bir işte online mağazayı nasıl planlayacağınızı anlatıyor. Şirket kurulumu, ETBİS ve sözleşme metinleri gibi ortak başlangıç adımları için İstanbul e-ticaret rehberimize bakabilirsiniz.
Önce kendi sezon eğrinizi çıkarın
Sezon planlaması genel kabullerle değil, kendi verinizle yapılıyor. Elinizde geçmiş satış kaydı varsa — fiziksel mağaza kaydı da olur — ay ay çıkarın ve şu üç soruyu yanıtlayın:
- Hangi aylarda satış yükseliyor, hangi aylarda düşüyor?
- Yükseliş ne kadar önce başlıyor? Talep genellikle sezonun kendisinden önce hareketleniyor; hazırlığın da o kadar önce başlaması gerekiyor.
- Hangi ürünler sezona bağlı, hangileri yıl boyu satıyor?
Bu üçüncü soru en kritiği. Çoğu işletmenin kataloğunda, kimsenin fark etmediği ama yıl boyu düzenli satan bir ürün grubu bulunuyor. Sezon dışı dönemi taşıyacak olan da genelde o grup oluyor.
Sezon öncesi stok planlaması
Sezonluk işte iki tür hata var ve ikisi de pahalı: elde kalan stok ve satamadığınız talep.
Kademeli alım yapın. Tüm sezonu tek seferde satın almak yerine, sezon başında bir bölümünü alıp ilk haftaların satışına göre tamamlamak riski düşürüyor. Tedarikçinizin sezon içinde yeniden üretim yapıp yapamayacağını baştan sorun; yapamıyorsa planınızı buna göre kurun.
Sezon sonu senaryosunu baştan yazın. Elde kalacak ürünü ne yapacağınıza sezon bittiğinde değil, başlarken karar verin. İndirim takvimi, sonraki yıla saklama ya da farklı bir kanaldan eritme — hangisi olacaksa fiyat planınızı ona göre kurun.
Stok uyarısı kurun. Sezonun ortasında tükenen bir üründe, haberdar olmakla iki gün sonra fark etmek arasında ciddi fark var.
Kampanya ve kupon kurgusu
Sezonluk işte kampanya, indirim yapmak değil, talebi zamana yaymak için kullanılıyor.
Sezon öncesi erken alım. Sezon başlamadan verilen siparişe avantaj tanımak, hem nakit akışınızı öne çekiyor hem yoğunluk döneminde operasyon yükünüzü azaltıyor.
Yoğunlukta indirim yapmayın. Talebin zaten yüksek olduğu dönemde indirim, marjı gereksiz yere düşürüyor. O dönemde kampanya yerine sepet tutarını yükselten kurgular — birlikte alınan ürün önerisi, kargo eşiği — daha mantıklı.
Sezon sonu planlı olsun. Kademeli bir indirim takvimi, tek seferlik büyük indirimden hem daha kârlı hem de markanız açısından daha sağlıklı.
Kupon ve kampanya kurgularını sezon takviminize göre önceden tanımlayıp tarihlerini ayarlamak, her seferinde elle müdahale etmekten çok daha az hata üretiyor.
Yabancı müşteriye satış
Antalya'da faaliyet gösteren işletmelerin bir bölümü, yalnızca Türkçe konuşan müşteriyle çalışmıyor. Mağazanız yabancı bir ziyaretçiyi de karşılayacaksa birkaç şeyi çözmeniz gerekiyor:
Dil. En azından ürün sayfaları, kargo ve iade koşulları ile sözleşme metinleri hedef dilde bulunmalı. Yarım çeviri güven kaybettiriyor.
Ödeme. Ödeme altyapınızın yurt dışı kartlarını kabul edip etmediğini kontrol edin.
Teslimat. Yurt içindeki bir adrese mi teslim edeceksiniz, yoksa yurt dışına gönderi de yapacak mısınız? İkisi çok farklı süreçler; yurt dışı gönderi yapacaksanız evrak ve gümrük tarafını önceden çalışın.
Yurt dışına satışın ayrıntılarını e-ihracat paketleri sayfamızda bulabilirsiniz.
Sezon dışında ne yapmalı?
Sessiz dönem, kayıp zaman değil; asıl hazırlık dönemi. Yoğunlukta yapmaya vakit bulamadığınız işler tam olarak buraya sığıyor:
- Ürün fotoğraflarını yenilemek ve açıklamaları elden geçirmek
- Geçen sezonun iade ve şikâyet kayıtlarını okuyup tekrar eden sorunları düzeltmek
- Yeni ürün gruplarını araştırmak ve numune istemek
- Müşteri listenize sezon öncesi ulaşacak iletişim planını hazırlamak
- Site içi aramaları inceleyip aranan ama bulunamayan ürünleri tespit etmek
Bu işler yoğun dönemde yapılamıyor. Sessiz dönemi bunlara ayıran işletmeler, bir sonraki sezona belirgin biçimde daha hazır giriyor.
Sık sorulan sorular
Sezon dışında mağazayı kapatmalı mıyım? Kapatmayın. Kapalı bir mağaza arama motorlarındaki konumunu ve müşteri alışkanlığını kaybediyor. Ürün sayısını daraltıp teslim sürelerini güncelleyerek açık kalmak daha iyi bir yol.
Sezon dışında stoksuz ürünleri sayfadan kaldırmalı mıyım? Tamamen kaldırmak yerine "stoklara girince haber ver" seçeneğiyle sayfada tutmak hem talebi ölçmenizi sağlıyor hem sezon öncesi ulaşabileceğiniz bir liste oluşturuyor.
Sezonda kargo yetişmiyor, ne yapabilirim? Kargo çıkış saatinizi öne çekin ve siteye yazın. Yoğun dönem öncesinde kargo firmanızla kapasite ve toplama saatlerini konuşun.
Yabancı müşteriye satış için ayrı site mi gerekir? Genellikle gerekmiyor. Aynı mağazanın çok dilli çalışması çoğu durumda yeterli oluyor.
Sezon tahminimi neye göre yapmalıyım? Genel yorumlara değil kendi geçmiş verinize göre. Elinizde veri yoksa ilk sezonu ölçüm sezonu kabul edip temkinli stoklamak, sonraki yılın planını çok daha sağlam kurmanızı sağlıyor.
Başlarken
Antalya'da online satışta belirleyici olan, yoğun dönemi iyi geçirmek kadar sessiz dönemi doğru kullanmak. Sezon eğrinizi çıkarın, stoğu kademeli alın, kampanyaları takvime bağlayın ve sakin aylarda bir sonraki sezonun hazırlığını yapın.
Diğer şehirlerin rehberleri için Türkiye E-Ticaret Haritası sayfasına bakabilirsiniz.